Niet alle (hoog)begaafde leerlingen presteren daadwerkelijk op (hoog)begaafd niveau, waardoor zij op grond hiervan niet altijd worden opgemerkt. Natuurlijk zijn hoge schoolprestaties een goede indicator, maar ook bij tegenvallende prestaties of probleemgedrag kan een leerling wel degelijk (hoog)begaafd zijn.

Hieronder een overzicht met enkele belangrijke aandachtspunten bij signalering. Meer aandachtspunten vindt u in het onderdeel 'Signalering en vaststellen van onderwijsbehoeften' van de 'Digitale checklist Hoogbegaafdenwijzer Basisonderwijs'

Deskundigheid

Het is belangrijk dat elke leraar op de hoogte is van signalen die er op kunnen duiden dat er sprake is van (hoog)begaafdheid, zoals de begaafdheidskenmerken en eigenschappen van (hoog)begaafde onderpresteerders.
Daarnaast is het belangrijk om kennis te hebben van de verschillende profielen van (hoog)begaafde leerlingen, waarmee deze signalen en gedragskenmerken op het niveau van een individuele leerling in samenhang gezien kunnen worden.
Als iedere leraar tenminste over deze achtergrondkennis beschikt, draagt dit bij aan de vroegtijdige signalering van (hoog)begaafde leerlingen. Vroeg signaleren heeft tot gevolg dat de leerling al in een vroeg stadium onderwijs aangeboden kan krijgen dat aansluit bij zijn capaciteiten en zo kunnen veel problemen worden voorkomen.

Rijk onderwijs

Uiteindelijk is de signalering van (hoog)begaafdheid niet het (eind)doel. Waar het wel om gaat, is dat er een rijke leeromgeving is ingericht, waarin talenten worden aangesproken en zichtbaar kunnen worden. Hiervoor zijn diverse structureel ingebedde onderwijsaanpassingen nodig, met voldoende ruimte om aan te sluiten op de individuele mogelijkheden en behoeften. Op die manier kan er óók voor (hoog)begaafde leerlingen voldoende uitdaging gerealiseerd worden.

Communicatie met ouders

Voer een gesprek met ouders indien bij hen of bij u het vermoeden bestaat dat een leerling (hoog)begaafd is. Leraren en ouders dragen een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de opvoeding van kinderen. Bovendien zijn ouders een bron van informatie met betrekking tot de voorschoolse ontwikkeling van het kind en het functioneren van het kind in de thuissituatie.
Neem ouders die (hoog)begaafdheid vermoeden bij hun zoon/dochter in principe altijd serieus. Houdt daarbij rekening met het feit dat kinderen zich in verschillende situaties verschillend kunnen gedragen. Leraren en ouders kunnen daardoor soms een zeer verschillend beeld van het kind hebben.

Systematische inbedding

Maak duidelijke afspraken binnen het team over de wijze waarop signalering van (hoog)begaafde leerlingen plaatsvindt. Probeer hierbij zoveel mogelijk aan te sluiten bij reeds gehanteerde werkwijzen binnen uw school en maak (beter) gebruik van beschikbare gegevens over leerlingen. Het is belangrijk dat alle leraren op de hoogte zijn van deze gehanteerde wijze van signaleren en dat de werkwijze systematisch is ingebed binnen de bestaande zorgstructuur.

In het project 'Signalering en begeleiding'  wordt door SLO in 2011 een systematiek ontwikkeld en beschikbaar gesteld ter ondersteuning van de signalering en begeleiding van (hoog)begaafde leerlingen. Hierbij ligt de focus op het vaststellen van en doelgericht inspelen op onderwijsbehoeften, waarbij rijke leeractiviteiten een belangrijke rol spelen.