Literatuurverwijzingen
Overzicht van eigenschappen van (hoog)begaafde onderpresteerders met verwijzing naar enkele bronnen
- De kenmerken van onderpresteerders zijn te verdelen in positieve en negatieve, maar krijgen alleen betekenis in combinatie met elkaar!
- Niet alle kenmerken komen tegelijkertijd bij een onderpresteerder voor!
| Cluster kenmerk | Bijbehorende kenmerken | Bronnen | |
| 1. | Grote en uitzonderlijke kennis (+) | heeft kennis die nog niet in de groep is behandeld | 1 |
| heeft uitzonderlijk grote kennis van feiten | 3, 4 | ||
| grote algemene ontwikkeling | 4 | ||
| 2. | Grote interesse (+) | heeft op veel gebieden belangstelling en houdt ervan dingen te onderzoeken | 3, 4 |
| leest veel of verzamelt in vrije tijd op andere manieren veel informatie | 4 | ||
| begrijpt en onthoudt onderwerpen uitstekend als hij geïnteresseerd is | 3, 4 | ||
| interesse bij moeilijkere onderwerpen bij een werkstuk of spreekbeurt | 1 | ||
| 3. | Wisselend schoolwerk (+) | bij meer ingewikkelde vragen geeft leerling vaak het goede antwoord | 1 |
| heeft groot verschil in kwaliteit mondeling en schriftelijk werk | 3, 4 | ||
| komt goed uit de verf bij individueel onderwijs op maat | 4 | ||
| 4. | Positief thuiswerk (+) | werkt thuis verder aan zelf gekozen schoolprojecten | 3 |
| ontwikkelt thuis op eigen initiatief allerlei activiteiten | 4 | ||
| 5. | Grote verbeelding (+) | heeft levendige verbeelding, is creatief | 3, 4 |
| 6. | Hoge mate van sensitiviteit (+) | is sensitief in zijn waarneming van zichzelf en anderen | 3 |
| is gevoelig | 4 | ||
| 7. | Afnemende prestaties, wisselend schoolwerk (-) | steeds minder goede resultaten halen | 1, 3 |
| presteert beneden (groeps)niveau bij rekenen taal of lezen | 3 | ||
| presteert op school redelijk tot slecht (soms alleen onder het eigen niveau) | 4 | ||
| slordig schrijven | 2 | ||
| houdt niet van 'drill and practice', van instampen of inprenten | 3, 4 | ||
| mist bepaalde leerinhouden | 2 | ||
| mist instructiemomenten | 2 | ||
| selectief enthousiasme, voor nieuwe onderwerpen, maar niet voor uitwerkingen | 2 | ||
| 8. | Negatief gedrag (-) | lastig en onaangepast gedrag | 1, 2 |
| steeds om aandacht vragen | 1 | ||
| verveling | 2 | ||
| kan wegdromen | 2 | ||
| wijst pogingen van leraar of om hem te leren zich te gedragen volgens groepsnormen | 3 | ||
| 9. | Haperende sociaal-emotionele ontwikkeling (-) | ontevreden over verrichte werkzaamheden | 3, 4 |
| vermijdt nieuwe activiteiten (om mislukking te voorkomen) | 3, 4 | ||
| geeft blijk van negatieve zelfwaardering | 3 | ||
| heeft minderwaardigheidsgevoelens, kan wantrouwend of onverschillig zijn | 4 | ||
| doet niet graag mee aan groepsactiviteiten | 3, 4 | ||
| heeft weinig vriendjes of vriendinnetjes | 3 | ||
| is minder populair bij leeftijdsgenootjes | 4 | ||
| zoekt vriendjes onder gelijkgestemden | 4 | ||
| 10. | Geringe taakgerichtheid (-) | zeer laag werktempo | 1 |
| huiswerk vaak niet af | 3, 4 | ||
| stelt onrealistische doelen (te hoog of te laag) | 3, 4 | ||
| snel afgeleid, moeite met taakgericht werken | 2, 3, 4 | ||
| impulsief | 4 | ||
| geen duidelijk leertraject voor ogen | 2 | ||
| geen planner | 2 | ||
| korte spanningsboog | 2 | ||
| vergeetachtig | 2 | ||
| voelt zich hulpeloos | 4 | ||
| wil niet geholpen worden, wil zelfstandig zijn | 4 | ||
| 11. | Negatieve houding (-) | wisselende motivatie | 2 |
| hekel aan routine | 2 | ||
| verzet zich tegen autoriteit | 4 | ||
| neemt geen verantwoordelijkheid voor eigen daden (wijt mislukken aan anderen of aan de situatie) | 4 | ||
| staat onverschillig of afwijzend tegenover de school | 3, 4 | ||
Bronnen
- Drent, S. (1998). Hoogbegaafde kinderen kunnen meer: praktische richtlijnen voor verbreding in het basisonderwijs. Voorschoten: Ajodakt.
- Kuipers, J. (1999). Si-BeL; observatielijst voor Signalering en Identificatie van Begaafde Leerlingen in het primair onderwijs. Leeuwarden: GCO Fryslân.
- Mooij, T. (1991). Schoolproblemen van hoogbegaafde kinderen: richtlijnen voor passend onderwijs. Muiderberg: Coutinho.
- Pluymakers, M. & Span, P. (1999). Onderpresteren. In: Nelissen, J. & Span, P. (red.) Begaafde kinderen op de basisschool; suggesties voor didactisch handelen (pp. 91-101). Tilburg: Zwijsen (momenteel uitgegeven door Bekadidact in Baarn).